Tuổi tác ảnh hưởng nhiều đến sinh lý của cơ thể. Khi tuổi càng cao sẽ ảnh hưởng đến quá trình hấp thu chuyển hoá, phân bố và thải trừ của thuốc. Một số chức năng ở người cao tuổi thay đổi khác biệt so với lúc trẻ. Vì vậy, việc sử dụng thuốc ở độ tuổi này có những đặc điểm riêng biệt cần chú ý.

Tuổi tác ảnh hưởng nhiều đến sinh lý của cơ thể. Khi tuổi càng cao sẽ ảnh hưởng đến quá trình hấp thu chuyển hoá, phân bố và thải trừ của thuốc. Một số chức năng ở người cao tuổi thay đổi khác biệt so với lúc trẻ. Vì vậy, việc sử dụng thuốc ở độ tuổi này có những đặc điểm riêng biệt cần chú ý.

Cần theo dõi chặt chẽ tình hình sử dụng thuốc ở người cao tuổi.

Thay đổi trong hấp thu và chuyển hóa thuốc

Một số chức năng tiêu hoá ở người cao tuổi thay đổi khác biệt so với lúc trẻ. Vì vậy chúng ta cần chú ý những thay đổi này khi tiến hành điều trị. Ở người cao tuổi, nhu động dạ dày giảm, nhu động ruột giảm, lưu lượng máu qua hệ tiêu hoá giảm, vì thế khả năng hấp thu thuốc thường bị chậm lại, nhất là can-xi và sắt. Việc sử dụng thuốc dạng uống cần hết sức chú ý.

Thêm nữa, khối lượng cơ thể ở người già giảm nên liều lượng thuốc sử dụng phải thay đổi. Việc sử dụng liều lượng giống như người trẻ tuổi có thể dẫn đến quá liều gây ngộ độc. Cùng với đó, khối lượng mỡ cơ thể tăng  một cách tương đối so với lượng nước nên tác dụng của thuốc dễ hoà tan trong dầu như lidocain, diazepam sẽ tăng lên, trong khi đó hàm lượng thuốc dạng dễ hoà tan trong nước như digoxin thì lại giảm. Khi tuổi cao, loại protein chịu trách nhiệm vận chuyển thuốc trong máu giảm xuống nên lượng thuốc lưu hành tự do trong cơ thể sẽ tăng lên. Dạng thuốc lưu hành tự do là dạng hoạt động của thuốc. Do vậy cần lưu ý cùng với một liều sử dụng nhưng với người cao tuổi có thể gây tăng quá mức tác dụng dẫn tới nhiều biến chứng như chảy máu thứ phát khi sử dụng thuốc chống đông máu warfarin, hay thuốc lợi tiểu dạng furosemid có thể làm tăng số lượng nước tiểu, tăng số lần đi tiểu ngoài dự kiến.

Thay đổi trong chuyển hoá và thải trừ

Cũng giống như những độ tuổi khác, chuyển hoá thuốc được chủ yếu diễn ra ở gan và thải trừ chủ yếu qua thận. Tuy chức năng gan không thay đổi nhiều theo tuổi nhưng do khối lượng gan và thể tích máu lưu hành qua gan giảm xuống nên tốc độ chuyển hoá thuốc giảm theo. Điển hình như với các thuốc trị hen phế quản theophylline, thuốc hạ sốt acetaminophen, thuốc an thần diazepam, thuốc hạ huyết áp nifedipine. Đặc biệt cần lưu ý với những người mắc chứng suy tim phải, tình trạng ứ máu ngoại vi... ở các đối tượng này càng làm suy giảm tốc độ chuyển hoá thuốc của gan.

Cùng với điều đó, chức năng thải trừ thuốc của thận bị giảm xuống với độ tuổi. Tốc độ lọc của thận (số ml máu được thận lọc qua trong 1 phút)  giảm đã ảnh hưởng mạnh mẽ tới tốc độ thải trừ thuốc. Tốc độ lọc của thận giảm đồng nghĩa với thời gian tạo ra nước tiểu dài hơn, nó cũng đồng nghĩa với khả năng thải trừ thuốc ra khỏi cơ thể bị chậm lại, thuốc sẽ ở trong cơ thể lâu hơn. Tốc độ lọc của thận có thể giảm tới 25% ở những độ tuổi 70, 80; tuổi càng cao tốc độ lọc của thận càng giảm. Trong mọi trường hợp, tốc độ lọc của thận giảm xuống dưới 60ml/phút thì cần giảm liều lượng thuốc sử dụng, nhất là những thuốc được thải trừ chủ yếu qua thận như thuốc trị suy tim digoxin, thuốc lợi tiểu furosemide, thuốc kháng sinh dòng gentamicin, tetracycline.

Theo dõi chặt chẽ tình hình sử dụng thuốc ở người cao tuổi là một yếu tố quan trọng để đạt được hiệu quả và an toàn trong tiến trình điều trị.

Theo: tinsuckhoe