Theo tiến sĩ Nguyễn Thu Yên, Trưởng khoa Chấn thương, Bệnh viện Mắt Trung ương, bỏng mắt là một ca cấp cứu đặc biệt trong nhãn khoa, chiếm 6% - 10% các trường hợp chấn thương mắt. Nguyên nhân chủ yếu là do hóa chất, đặc biệt bỏng axit hoặc kiềm ngày càng có xu hướng gia tăng. 

Nổ bình ắc-quy gây mù mắt

Bệnh viện Mắt Trung ương vừa tiếp nhận hai nạn nhân bị bỏng mắt nặng do nổ bình ắc-quy. Nạn nhân thứ nhất là Đ. (Yên Lạc, Vĩnh Phúc) bị bỏng nặng cả hai mắt, trong đó mắt bên trái bị trợt lòng đen, mảnh nhựa bắn vào xuyên qua nhãn cầu khiến mắt gần như mù hoàn toàn, mắt phải chỉ còn 2/10 thị lực. Nạn nhân thứ hai là D. (Ân Thi, Hưng Yên) nhập viện trong tình trạng mắt bị tổn thương, bỏng toàn bộ vùng mi. Cả hai bệnh nhân đều bị bỏng do bình ắc-quy nổ.

Bệnh nhân bỏng mắt do nổ bình ắc-quy điều trị tại Bệnh viện Mắt Trung ương. Ảnh: Xuân Trường.

Thạc sĩ Hoàng Cương, Bệnh viện Mắt Trung ương, cho biết, bỏng do nổ bình ắc-quy rất nguy hiểm vì vừa có hóa chất (axít) lại có sức ép nên bệnh nhân ngoài bỏng axit còn bị tổn thương do mảnh nhựa, kim loại bắn vào mắt. Hóa chất gây tổn thương mắt có thể là độc chất, axit hay kiềm. Ngay sau khi tiếp xúc với hóa chất, bệnh nhân sẽ có cảm giác đau dữ dội, chảy nước mắt, co quắp mi do bị kích thích trực tiếp đầu thần kinh trong biểu mô giác mạc và kết mạc. Ở thể nhẹ, bệnh nhân không có hay có rất ít sẹo giác mạc, thị lực vẫn giảm 1 - 2 phần. Ở thể nặng, bệnh nhân không bị thủng sẹo giác mạc trầm trọng nhưng thị lực chỉ còn đủ nhìn để đếm ngón tay. Nếu ở thể rất nặng, giác mạc hoàn toàn trắng, không thấy đồng tử, bệnh nhân bị loét và thủng giác mạc, teo nhãn và mất thị lực hoàn toàn.

Rửa ngay mắt bằng nước sạch

Tiến sĩ Yên cho biết, tình trạng bệnh lý bỏng mắt phụ thuộc vùng bề mặt bị tổn thương, nồng độ và độ pH của hóa chất, thời gian hóa chất lưu lại trong mắt. Các axit loãng thường chỉ gây những tổn thương nhẹ và nông. Ngược lại chất kiềm và axit mạnh tác động đến mô nhanh, gây ra hiện tượng xà phòng hóa màng tế bào, tạo nên tổn thương trầm trọng, không thể phục hồi như mù vĩnh viễn, phải loại bỏ nhãn cầu.

Điểm khác biệt giữa bỏng axit và kiềm là axit không lan tỏa theo chiều sâu vào trong các mô của mắt, vì vậy sẽ gây tổn thương ngay từ đầu, bác sĩ có thể tiên lượng được tình hình bệnh nhân ngay sau bỏng. Còn chất kiềm lại lan tỏa vào mắt theo bề rộng và chiều sâu, dai dẳng kéo dài trong nhiều ngày nên bác sĩ khó có thể tiên lượng cho bệnh nhân sau bỏng, ngay cả trường hợp tổn thương ban đầu không nặng lắm. "Bỏng do kiềm rất thường gặp do hóa chất này được sử dụng khá phổ biến trong gia đình và xưởng sản xuất. Nguy hiểm nhất là những dung dịch đậm đặc, nhóm amoni và các hợp chất của nó như: vôi, xi măng...", tiến sĩ Yên cho biết.

Các bác sĩ cảnh báo, cấp cứu ban đầu có vai trò rất quan trọng trong điều trị. Việc khẩn cấp đầu tiên là rửa mắt cho bệnh nhân bằng nước sạch. Sau đó, cần loại trừ những bột dính hay vôi khỏi kết mạc bằng cách dùng que bông. Mục đích là làm cho tác nhân gây bỏng không còn lại trên bề mặt nhãn cầu, xâm nhập vào các tổ chức bên trong mắt, bảo tồn chức năng sinh lý mắt.

Bệnh nhân bỏng mắt do hóa chất ngay lập tức phải ngâm mặt và mắt xuống nước sạch, chớp mắt thật nhiều lần trong nước để nước lưu thông toàn bộ bề mặt mắt. Trong trường hợp bệnh nhân không tự làm được, người thân có thể giúp rửa mắt bằng cách dùng vòi nước, gáo, xô, chậu... để xối nước vào trong mắt bệnh nhân trong tư thế bệnh nhân nằm ngửa, mắt mở chủ động hoặc người khác vành mi giúp. Lượng nước rửa ít nhất phải vài lít trong thời gian tối thiểu 10 - 15 phút. Sau khi đã xử trí sơ cứu kịp thời, cần chuyển bệnh nhân tới chuyên khoa mắt.

Theo: Báo Đất Việt