Phát hiện "địa đạo" sát 1000 năm Thăng Long

Cột mốc 1000 năm Thăng Long càng tới gần, những thông tin lớn bé liên quan đến thủ đô dường như cũng dễ thành nóng sốt... Trong không khí ấy, tin tức về một địa đạo "dài hàng chục km" với thâm niên hơn cả Thăng Long thành trở thành tin hot khiến nhiều người tò mò.

"Địa đạo" mới được phát hiện này nằm ngay dưới nền khu di tích đình Quán La (Xuân La, Tây Hồ). Thông tin ấn tượng nhất là giả thuyết "địa đạo" nối từ ngoại thành (Xuân La) tới nội thành Hà Nội (khu vực Cấm Thành - Cửa Bắc). Dẫn lời một người dân địa phương gần 80 tuổi, bài báo cho biết, tuy chưa được công bố rộng rãi nhưng "địa đạo" không hề xa lạ với dân cư xung quanh.

Cũng qua lời dân gian, tác giả cung cấp nhiều truyền thuyết ly kỳ bí ẩn xung quanh khu vực đình và địa đạo. Chuyện kể vào thời Pháp thuộc, người dân từng nhìn thấy một cặp vợ chồng Tây cưỡi ngựa đi vào địa đạo và không thấy quay ra, và người làng bịt địa đạo lại từ sau sự việc ấy.

Một truyền thuyết khác kể rằng, Thánh Gióng khi đánh giặc Ân cũng đã dừng chân ở đây. Và nhà Lý đã cho xây dựng đền thờ Sóc Thiên Vương cách đình Quán La khoảng 200m để tăng thêm thần uy cho tiền đồn phòng thủ này.

Theo tác giả bài báo, các tài liệu chính thức tại đình Quán La hiện cũng không có kết luận nào về niên đại của ngôi đình cũng như "địa đạo" nằm dưới nền của đình. Tuy nhiên, tồn tại nhiều giả thiết khác nhau về thâm niên của địa đạo.

Căn cứ vào những viên gạch vừa được tìm thấy dưới nền đình, nhiều ý kiến cho rằng đình được xây dựng từ thế kỷ 15 - 16. Cũng có những giả thuyết cho rằng đình Quán La được xây dựng từ thời Đường. Tuy nhiên, tại đây người ta cũng phát hiện ra nhiều viên gạch mang hình rồng và được cho là gạch gắn với sự phát triển của thời Lý...

Những chuyện kể về cây đa cổ ngàn năm với những lổ hồng trong lòng từng là nơi trú ngụ của Việt Minh trong kháng chiến, hay cây thị cổ khổng lồ tương truyền là nơi lưu dấu các kỹ nữ Chiêm Thành... làm câu chuyện về "địa đạo" thêm phần hấp dẫn.

Không phải là địa đạo

Thông tin về "địa đạo" mới phát hiện ngay tại thủ đô cũng khiến giới sử gia quan tâm. Theo Luật di sản văn hóa, khi phát hiện những di tích như vậy, cơ quan chức năng cần vào cuộc ngay để cùng với giới chuyên môn tiến hành khảo sát, nghiên cứu và đề xuất phương án xử lý, đồng thời có thông báo sơ bộ để định hướng dư luận.

Hiện tại, các chuyên gia lịch sử mà chúng tôi tiếp xúc hầu như đều phản đối việc định danh khu vực kiến trúc này như trong bài báo.

"Bài báo viết theo chiều hướng tạo sự chú ý của dư luận nên thông tin chủ yếu là những câu chuyện đồn đại ngoài lề mang tính chất hiếu kỳ. Tác giả không tiếp cận từ góc độ chuyên môn trong ngành nên rất ít thông tin giá trị để có thể nhận xét gì" - GS Vũ Minh Giang, Phó Giám đốc ĐH Quốc gia Hà Nội nhận định.

Ông cũng khẳng định, việc có một kiến trúc ngầm không phải chuyện lạ, việc tìm thấy gạch thời Lý, thời Trần thì đã có rất nhiều. Theo ông dự đoán, có thể đây là huyệt đạo đi vào một mộ cổ ngày xưa.

Giáo sư Phan Huy Lê, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho biết, căn cứ vào những thông tin mà báo chí nêu như: hầm hình vòm cuốn, có chia ngăn, gạch xây hình múi bưởi, có hoa văn hình quả trám... thì không phải là hầm bí mật hay địa đạo, mà "nhiều khả năng là một loại mộ xây bằng gạch thời Bắc thuộc mà khảo cổ học gọi là mộ gạch hay mộ xây và nhiều người quen gọi là mộ Hán".

Theo ông, loại mộ này đã được khảo cổ học phát hiện tại nhiều nơi ở vùng đồng bằng và trung du Bắc Bộ, bắc Trung Bộ, nhiều nhất là Bắc Ninh, Hải Dương, Thanh Hóa... Một số ngôi mộ đã được khai quật và xác định niên đại cụ thể. Người ta quen gọi là mộ Hán, nhưng trên thực tế niên đại của những ngôi mộ xây này phần nhiều thuộc thời Hán, nhưng cũng những ngôi mộ có niên đại muộn hơn như thuộc thời Tam Quốc, Nam Triều...

Giáo sư Sử học Lê Văn Lan đang có chuyện đau buồn của gia đình nên không có tâm trạng trả lời phỏng vấn. Cũng rất chú ý khi được cho biết thông tin về địa đạo mới ở Hà Nội nhưng ông tỏ phản ứng tức thì khi được biết địa điểm địa đạo tại Quán La (Xuân La). "Thật hồ đồ... Nếu ở Quán La thì là mộ Hán".

"Với khoa học Lịch sử, chỉ sau khi khảo sát tại chỗ mới có cơ sở khoa học để nhận xét chính xác. Tôi đã trao đổi với PGS Tống Trung Tín là Viện trưởng Viện Khảo cổ học để cử cán bộ chuyên môn lên xem xét trước" - GS Phan Huy Lê cho biết.

VnMedia sẽ tiếp tục với các thông tin chính thức về "địa đạo" này.

Minh Phương

Theo:VnMedia