Gan nhiễm mỡ hiện được xem là "bệnh thời thượng", nếu không được điều trị có thể dẫn đến những ảnh hưởng xấu cho sức khỏe vì gan giữ nhiệm vụ chính trong sự biến dưỡng chất béo, đường và đạm.

Sau những đợt khám định kỳ hoặc đột xuất, chúng ta hay thấy kết quả siêu âm bụng được bác sĩ ghi là gan nhiễm mỡ. Do đời sống được nâng cao, tuy vấn đề dinh dưỡng được cải thiện, nhưng lại kéo theo bệnh béo phì và tăng tiêu thụ bia rượu, cho nên số lượng người bị gan nhiễm mỡ ngày càng nhiều.

Hiểu đúng về gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ là khi tế bào gan tích tụ quá nhiều chất béo, to lên, trơn láng và có màu nhạt hơn bình thường. Nếu chất béo (phần lớn là triglyceride) tích tụ quá 5% trọng lượng gan được xem là gan nhiễm mỡ. Tỷ lệ dân số Việt Nam bị gan nhiễm mỡ hiện không ngừng gia tăng theo mức độ tiêu thụ rượu bia trong cộng đồng.

Gan nhiễm mỡ được chia thành hai loại:

1. Loại Macrovesicular (tạm dịch là bọc lớn) trong đó các giọt mỡ lớn làm phình tế bào gan lên và đẩy nhân tế bào sang một bên.

2. Loại Microvesicular (tạm dịch là bọc nhỏ) trong đó các giọt mỡ nhỏ tích tụ nhưng không đẩy lệch nhân tế bào gan.

Khám định kỳ để phát hiện sớm

Nguyên nhân thường gặp nhất của gan nhiễm mỡ dạng bọc lớn là do nghiện rượu, béo phì và tiểu đường. Còn lại các nguyên nhân khác thuộc loại gan nhiễm mỡ dạng bọc nhỏ là: rối loạn biến dưỡng bẩm sinh; do một số thuốc như corticoide, aspirin, tetracyeline, valproic acid, tamoxifene (trị ung thư vú), amiodarome (trị tim loạn nhịp); có thai; hội chứng Reye; mổ nối ruột non...

Gan nhiễm mỡ dạng bọc lớn thường được phát hiện qua khám định kỳ với dấu hiệu gan to đều không đau, trơn láng ở người nghiện rượu, béo phì hay tiểu đường. Các xét nghiệm sinh hóa của gan cũng ít cho thấy gì bất thường ngoại trừ đôi khi có tăng nhẹ men gan SGOT, SGPT và Phosphatase alkaline. Siêu âm hiện được xem là phương tiện chẩn đoán đơn giản nhưng hữu hiệu.

Chính xác nhất là làm sinh thiết gan. Dù ít được dùng đến, nhưng đôi khi phương tiện chẩn đoán này cũng cần thiết trong những trường hợp ngộ độc bởi các độc tố cho gan (hepatotoxin) hay những bệnh lý về biến dưỡng chưa rõ.

Gan nhiễm mỡ dạng bọc nhỏ hay có triệu chứng mệt mỏi, nôn ói sau đó vàng da, hạ đường huyết và rối loạn đông máu nội mạch lan tỏa.

Điều trị và dự hậu

Gan nhiễm mỡ dạng bọc lớn có thể phục hồi bình thường ngay cả trong trường hợp nặng. Riêng trường hợp do nghiện rượu có thể đi kèm với viêm và hoại tử tế bào gan, dẫn đến xơ gan. Không có thuốc đặc trị ngoài cách loại trừ các nguyên nhân như nghiện rượu và các rối loạn tiềm ẩn. Ngay cả gan nhiễm mỡ ở người béo phì, tiểu đường cũng ít chuyển sang xơ gan.

Gan nhiễm mỡ dạng bọc nhỏ thường phục hồi và có dự hậu tốt, tuy một số chất độc cho gan như carbon tetrachloride có thể gây ra xơ gan nhưng không phải ở tất cả các trường hợp.

Dân gian cho rằng mật gấu có thể chữa nhiều bệnh của gan, sự thật như thế nào? Đúng là trong mật gấu chứa chất ursodeoxycholic acid, có một số tác dụng tốt cho gan.

Nhưng chất này đã được tổng hợp và có bán ngoài thị trường nên không cần thiết phải giết hoặc chọc hút mật gấu sống để dùng điều trị bệnh gan.

Tóm lại để phòng ngừa bệnh gan nhiễm mỡ, chúng ta nên giảm uống bia rượu, năng tập thể dục, ăn uống điều độ tránh béo phì, tránh một số thuốc có tác dụng độc cho gan (nếu buộc phải dùng thuốc, nên hỏi bác sĩ để cân nhắc giữa cái lợi và hại của thuốc).