Tác giả: Nguyễn Vũ Tuấn Anh
Nguồn: Trung tâm nghiên cứu Lý học Đông Phương

Qua phần I về lịch sử kinh Dịch và những vấn đề liên quan, bạn đọc cũng nhận thấy rằng lịch sử của kinh Dịch theo cổ thư chữ Hán có nhiều mâu thuẫn khó lý giải. Mâu thuẫn giữa những thứ tự bị đảo ngược trong trình tự hình thành lý thuyết, mâu thuẫn giữa hiện tượng được ghi nhận với sự xuất hiện thực tế có khoảng cách không chỉ vài chục, vài trăm năm mà là hàng thiên niên kỷ, mâu thuẫn trong sự tương quan giữa các vấn đề thuộc nội dung, mâu thuẫn giữa nội dung với thực tế ứng dụng v.v... Đã hơn 2000 năm trôi qua, kể từ đời Hán là một thời gian quá dài. Trong khoảng thời gian đó, hàng ngàn, hàng vạn cuốn sách chồng lên nhau, viết về kinh Dịch. Chúng được trước tác bởi những học giả nổi tiếng. Mặc dù đã có rất nhiều cố gắng tìm chân lý, nhưng trải qua hơn hai thiên niên kỷ vẫn chưa có những thành công đáng kể trong việc phục hồi những giá trị đích thực của một học thuyết vũ trụ quan liên quan đến kinh Dịch. Sự chồng chéo, chằng chịt và cũng đầy mâu thuẫn của những bản văn cổ, khiến cho những người tìm hiểu về nó chỉ có thể dừng lại ở sự hoài nghi và đành chấp nhận một cách khiên cưỡng sự ứng dụng những phương pháp luận của một học thuyết không đầu không đuôi, không dễ dàng gì lý giải. Cũng chính sự ứng dụng đồ sộ trong mọi lĩnh vực cùng với sự huyễn ảo của kinh Dịch – đã chiếm hết thời gian của một đời người khi học hỏi – cũng là một nguyên nhân nữa cản trở sự tìm hiểu cọi nguồn của nó. Hơn nữa, sự vận động của lớp không – thời gian dày đặc được tính bằng thiên niên kỷ, đã xóa nhiều dấu ấn đủ sức phản bác những điều rất phi lý, nhưng vẫn nghiễm nhiên tồn tại trên thực tế. Bởi vậy, sự minh chứng cho một giả thuyết mới thật sự không dễ dàng. Để tạo sự thuận lợi trong việc trình bày với bạn đọc, trong phần này xin được chia làm nhiều chương theo thứ tự mà lịch sử kinh Dịch đã ghi nhận trong cổ thư chữ Hán. Ở cuối mỗi chương hoặc cuối mỗi đề mục - tùy theo tính phức tạp - có thể có tóm lược nội dung của vấn đề đã trình bày. Trên cơ sở những mâu thuẫn được chứng tỏ ở phần II sẽ là điều kiện tương quan hữu cơ cho việc tìm về nguồn gốc đích thực của nền văn minh Đông phương.