Nền văn minh và khoa học phương Đông mà Việt Nam là một đại diện đã để lại nhiều giá trị to lớn về tư tưởng, thế giới quan cũng như những đóng góp đáng kể về mặt nghiên cứu con người trong mối quan hệ không tách rời với vũ trụ. Khí công là một trong những giá trị đã từng đạt thành tựu đáng kể trong quá khứ và giờ đang được nhiều nước nghiên cứu, khôi phục với thái độ nghiêm chỉnh.

Khí công là gì?

Trước hết, chúng ta không nên lẫn khí (chân khí) với khí (không khí) chúng ta hít thở hàng ngày, hàng giờ. 'Khí' bàn đến trong khí công, theo quan niệm của phương Đông, là một dạng năng lượng tiềm ẩn, được khởi phát bởi sự kết hợp của khí tiên thiên và khí hậu thiên của Trời-Đất-Con người. Một cách đơn giản hơn, đó là sự kích hoạt tinh tế giữa không khí hô hấp với tinh của con người trong một quá trình được tham gia bởi một số yếu tố khác.

Khí (chân khí) vốn đã có ở mỗi người, cùng với huyết tuần hoàn trong khắp cơ thể. Khí đi tới đâu, dẫn huyết tới đó. Khí sinh ra ít, phát tán lệch lạc sẽ sinh ra bệnh. Khí sinh ra nhiều, vận hành thông suốt thì cơ thể khoẻ mạnh.

Khí công chính là môn học làm cho chân khí được phát động, sinh ra và lưu hành đúng hướng, từ đó cơ thể sẽ có một sinh lực dồi dào và khắc phục được bệnh tật. Nói cách khác, đó chính là một phép dưỡng sinh.

Khí công ở Việt Nam

Tuy có những nguồn gốc sơ khai khác nhau, nhưng khí công được coi là ra đời từ Trung Hoa và cũng chính tại đó khí công đã được phát triển, đạt được những hoàn thiện với công năng kỳ tích làm nhiều người ngạc nhiên và khâm phục.

Có chung một cội nguồn với khí công Trung Hoa, nhưng khí công Việt Nam cũng có một số đặc điểm nhất định. Trải qua một thời gian với những biến cố lớn về chính trị, cũng do những quan điểm nhìn nhận thái quá với các những gì cha ông để lại, môn khí công bị lãng quên và chỉ còn lưu giữ âm thầm trong một số người.

Cho đến những năm gần đây, phong trào khí công ở Việt Nam mới đang dần được khôi phục từng bước phổ cập đến quần chúng bởi nỗ lực của những nhà khí công tâm huyết. Tuy phong trào mới chỉ tập trung ở một số địa phương và còn thiếu tổ chức đồng bộ, nhưng kết quả đã ở mức ghi nhận được.

Hiện nay, phong trào khí công ở Việt Nam có thể tạm chia ra những dòng chính như sau:

+ Tĩnh công ý thức
+ Động công vô thức
+ Động công ý thức
+ Các phép luyện thở

Tuy có khác nhau về cách thức tiến hành, nhưng các phương pháp khí công đều nhằm trước hết đến sự ổn định trạng thái cơ thể, trong đó có chữa bệnh. Việc ổn định trạng thái thể xác sẽ làm phát triển tâm sinh lý, dẫn đến khai mở những tiềm năng vốn có của con người.

Suốt một thời gian dài, khi nói về chính sách khuyến khích toàn dân tham gia tập luyện thể dục thể thao thì người ta hiểu đó là các môn đòi hỏi vận động nhiều, sử dụng cơ bắp tối đa. Trong khi khí công - một môn "thể dục nội tạng" - lại bị coi là vô tưởng, thiếu khoa học. Có sự nhận định ấy là do một sai lầm cơ bản : đem những khái niệm, quy luật của nền văn minh này để giải thích những hiện tượng, hành động của một nền văn minh khác, trong trường hợp này là đem những khái niệm của nền khoa học phương Tây giải thích hiện tượng của khoa học phương Đông. Ví dụ các y gia Đông phương từ rất lâu đều biết áp dụng các huyệt đạo và kinh mạch vào chẩn trị, nhưng các bác sỹ Tây phương lại rất khó khăn trong việc công nhận hệ thống này. Ngay ở Trung Quốc hay Việt Nam, sự tiếp xúc với khoa học Tây phương chủ yếu mới chỉ diễn ra trong thế kỷ này, nhưng những giá trị mang đặc tính Tây phương đã mặc nhiên trở thành chính thống, và nhiều giá trị tinh tuý Đông phương đã bị mai một.

Khí công là một đặc trưng của phương Đông, được đúc kết từ cả nghìn năm lý luận và thực tiễn. Nói cho cùng, khí công tìm lại những khả năng thuộc về con người nên không phân biệt quốc tịch, màu da. Người phương Tây cũng có thể tiếp cận môn này, miễn là họ có một niềm tin. Còn để học cao hơn thì họ phải xoá bỏ được tâm thức áp đặt đối với nền khoa học phương Đông và chấp nhận nó. Điều này cũng đúng cho cả những ai còn có thái độ dè bỉu, nghi ngờ hay thiếu tin tưởng vào môn khí công.

Khả năng và tác dụng

Với từng cấp độ nhất định, khí công có những tác dụng sau:

+ Bảo kiện sức khoẻ
+ Chữa bệnh cho mình và cho người khác
+ Khai mở ra những công năng mà hiện thời còn được coi là kỳ lạ, bí ẩn.

Tuỳ từng người, từng mục đích, mỗi người sẽ đặt cho mình những mức độ học tập khác nhau. Nhưng một quan điểm cần thông suốt trong quá trình học khí công là phải làm chủ được khí. Chỉ có làm chủ được khí thì con người mới ở vào trạng thái tốt để phục hồi, ổn định và nâng cao sức khoẻ và tránh những tác dụng không mong muốn.

Hoàng Vũ Thăng - một nhà khí công nổi tiếng ở cả Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh với phương pháp tĩnh công ý thức - cho biết hiện nay phong trào khí công đang thu hút được rất nhiều tầng lớp, trong đó có nhiều người thuộc giới trí thức, cán bộ quân đội, giảng viên đại học, bác sỹ, kỹ sư. Đặc biệt, có nhiều bạn thanh niên trẻ tiếp thu môn này rất nhanh, đạt được công năng cao trong một thời gian ngắn. Hầu hết những người đã tham gia các khoá học khí công đều nói lên nhận xét sức khoẻ được cải thiện, nhiều bệnh mãn tính từng đeo bám dai dẳng đã giảm bớt, thậm chí hết hẳn trong một thời gian đáng ngạc nhiên.

Có những khả năng được coi là kỳ lạ thì lại hết sức bình thường đối với người học khí công. Những khả năng này có được thường là do một quá trình tập luyện có hệ thống nên rất bền vững chứ không phải ở tình trạng 'nay có mai không'. Nếu được áp dụng đúng đắn trong một số ngành thì chắc chắn những khả năng đó sẽ đem lại hiệu quả rõ rệt.

Phương thuốc bá bệnh

Với đông đảo quần chúng, người học khí công trước hết là để trở thành thầy thuốc cho chính mình. Những liều thuốc hiệu quả, những lương y tài giỏi trên đời không thiếu, nhưng không phải ai cũng có may mắn gặp được đúng thầy, đúng thuốc hoặc có điều kiện theo đuổi điều trị. Và những người đã gặp đúng thầy, đúng thuốc, được chữa khỏi bệnh vẫn còn một băn khoăn là họ sẽ phải phụ thuộc vào người khác để chữa trị căn bệnh của mình. Những thầy thuốc có tâm huyết không chỉ trị bệnh cứu người mà còn hướng dẫn, phổ biến cho mọi người tự làm được việc đó. Với khí công, mỗi người sẽ có một phương tiện phòng chống bệnh tật, một phương thuốc chữa bệnh cho mình và những người xung quanh.

Trường hợp bác sỹ Nguyễn Văn Tiến, nguyên phó giám đốc Bệnh viện Công an Thành phố Hồ Chí Minh là một ví dụ. Bác bị bom ném sập hầm trong chiến tranh, đến năm 1990 tay trái bị liệt, không cầm được bát cơm, không mặc được áo, không tự ngồi dậy được. Lại thêm bệnh tiểu đường hành hạ. Mặc dù không thiếu thuốc Tây y, nhưng bác Tiến vẫn không điều trị được. Nghe tiếng có đoàn khí công từ Hà Nội vào, bác ghi tên xin học mà vẫn không tin tưởng lắm. Học khí công 15 ngày, tay đã giơ lên được, bác không phải đi xich-lô đến lớp mà đi xe đạp, rồi đi xe máy ngay cả ban đêm. Học xong lớp khí công, kết quả xét nghiệm đường trong nước tiểu là âm tính. Bây giờ bác có thể uống rượu bia trở lại mà không sợ gì.

Anh Thanh, công nhân làm việc tại Đức bị ung thư gan, cả một vùng bụng sưng to. Anh bị đưa về nước trong tình trạng tưởng như đã tuyệt vọng. Mẹ anh tìm đến sự giúp đỡ của các nhà khí công. Sau hai đợt chữa, mỗi đợt khoảng 10 ngày, anh đã khỏi hẳn.

Nếu mới gặp cụ già nhỏ người nhưng có bước đi nhanh nhẹ và đôi mắt tinh anh ấy, bác Lâm, người ta không thể nghĩ rằng bác đã có một thời gian nằm liệt và đi lại rất khó khăn do di chứng xuất huyết não. Sau một thời gian ngắn làm quen với khí công và tham gia một đợt luyện tập dã ngoại, bác đã bỏ được cây gậy chống và bước đi đàng hoàng. Trong một chuyến đi mới đây, bác đã tự mình leo đến đỉnh một ngọn núi cao nơi miền đông-bắc đất nước.

Và còn nhiều, rất nhiều những lời phát biểu bày tỏ sự biết ơn và khâm phục khả năng kỳ diệu đối với những gì khí công đã đem lại cho họ.

Khí công chưa phải là một công cụ y khoa toàn năng, nhưng quả như lời một nhà khí công đã nói, "khí công không phải là Phật, nhưng khí công giúp đỡ mỗi con người - nhất là những người bệnh - bằng cách đem lại cho họ một lý do để tồn tại, một cách thức để vươn lên, một phương pháp để phát triển".

... Vẫn còn nhiều việc phải làm

Khi được hỏi về ý tưởng tâm đắc của mình, nhà khí công Hoàng Vũ Thăng tâm sự: "Sự quảng bá phương pháp này là cần thiết, tuy nhiên chỉ một mình chúng tôi thì không làm nổi. Sự hỗ trợ của chính quyền là rất quan trọng. Tôi chỉ mong muốn có một trung tâm với đủ cơ sở pháp lý để cho bà con có thể đến vừa tập luyện, vừa chữa bệnh. Đó cũng là nguyện vọng của những người đã từng tham gia các câu lạc bộ, các lớp học khí công nhưng còn thiếu một phương pháp chỉ đạo đúng đắn".

Điều thiết yếu nhất vẫn là lực lượng, là con người. Để khí công trở nên dễ hiểu và lan rộng trong quần chúng, sự có mặt của một đội ngũ huấn luyện nhiệt tình và có trình độ là yếu tố tiên quyết. Chính đội ngũ này sẽ quyết định thành công trong việc áp dụng khí công vào đời sống cũng như một số chuyên nghành đặc biệt.

Sự nghiên cứu lý luận rõ ràng và thống nhất về phương pháp cũng rất cần thiết. Nếu như được quy tụ vào một tổ chức được Nhà nước công nhận, các nhà khí công có thể cùng nhau đóng góp sức mình hiệu quả hơn nữa để phổ biến môn này, đồng thời tiến hành chữa trị cho nhân dân.

Theo: Việt Y Đường