XUẤT HUYẾT DƯỚI DA

DO DỊ ỨNG THÀNH MẠCH

1. Y HỌC HIỆN ĐẠI :

1.1. Đại cương :

Là một dạng chảy máu dưới da thành từng nốt ở tứ chi, chủ yếu ở cẳng tay, bàn tay, cẳng chân, mu chân, hay gặp ở trẻ em, người trẻ tuổi, Bệnh thường phối hợp với hiện tượng dị ứng.

1.2. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh :

Do vi trùng, thức ăn, thời tiết thay đổi, các hóa chất và một số trường hợp nguyên nhân không rõ.

Người ta cho rằng do phản ứng kháng nguyên kháng thể xẩy ra ở lớp nội mạc thành mạch, ảnh hưởng đến quá trình thẩm thấu của các mau mạch, chủ yếu là các mao mạch nhỏ.

1.3. Triệu chứng :

- Chảy máu dưới da từng nột nhỏ, không chảy máu chân răng, tử cung. Các nột chảy mấu thấy nhiều nhất ở tứ chi, nhất là 2 chi dưới từ gối xuống.

- Đau các khớp : Khớp gối, cổ chân, cổ tay, khớp khuỷu. Chọc có thấy ứ dịch trong bao khớp (tràn dịch thanh tơ trong khớp).

- Có thể có rối loạn tiêu hóa : Đại tiện lỏng, đau bụng.

- Hội chứng thận : Thường kín đáo, tiểu ra Albumin.

- Các Cận lâm sàng cầm máu và đông máu bình thường, thời gian chảy máu, tiểu cần bình thường, Dấu hiệu dây thắt (+).

1.4. Điều trị :

- Vitamin C,P,B liều cao.

- Kháng Histamin.

- Kháng sinh.

- Cocticoit.

2. Y HỌC CỔ TRUYỀN:

2.1. Bệnh danh : Bệnh thuộc phạ trù chứng "Phát ban", "Bồ đòa dịch".

2.2. Nguyên nhân cơ chế bệnh sinh :

- Do vị khí hư. Phong nhiệt xâm nhập. Tà nhiệt và khí huyết giao tranh làm thương tổn huyết lạc, tràn ra cơ phu mà thành bệnh.

- Nhiệt độc xâm phạm dinh huyết hoặc chức năng tạng phủ mất điều hòa sinh nhiệt, nhiệt tà chưng đốt, bức huyết vọng thành, tràn ra cơ phu mà thành chứng ban.

- Can tàng huyết, Thận tàng tinh huyết cùng nguồn thuộc âm, cam thận đồng nguyên, Can thận âm hư, hư hỏa vượng thương tổn mạch, huyết tràn ra ngoài cơ phu phát bệnh.

2.3. Bệnh chứng luận trị :

2.3.1. Thể phong nhiệt thương tổn lạc:

*Chứng trạng : Phát bệnh nhanh, vị trí xuất huyết không cố định, nhưng thấy nhiều ở đầu, mặt, tứ chi. Ban hơi gồ lên mặt da, hơi ngứa, sốt, sợ lạnh , kèm theo khớp sưng đau, chất lưỡi hơi đỏ, rêu lưỡi vàng mỏng, mạch phù sác.

*Pháp điều trị : Sơ tán phong nhiệt giải độc

* Bài thuốc: Ngân kiều tán gia giảm:

* Y nghĩa bài thuốc:

Ngân kiều tán do Ngô Cúc Thông đề ra - "Ôn bệnh điều biện", đây là bài thuốc tân lương giải biểu, có tác dụng thanh nhiệt tuyên thông, dùng cho chứng biểu - phong nhiệt - ôn bệnh mới mắc.

Ngân hoa, Liên kiều, Kinh giới, Bạc hà, Ngưu bàng tử: Cay, mát giải biểu, sơ phong thấu nhiệt.

Nghiên cứu trên thưc nghiệm cho thấy Liên kiều có nhiều VitaminP, tăng cường sức bền thành mạch.

Kinh giới - Cương mục bản thảo ghi:"Mạnh về khu tà, tán huyết ứ:, là thuốc quan trọng chữa phong bệnh, huyết bệnh, sang bệnh. Do vậy, chứng phong độc đã xuất hoặc chwua xuất ra, ở ranh giới muốn tán mà không tán, dùng kinh giới rất tốt.

Đại thanh diệp, Tiên mao căn: Tăng cường tác dụng thanh nhiệt giải độc chỉ huyết.

2.3.2. Thể nhiệt thịnh :

* Chứng trạng:

Phát bệnh tương đối nhanh, xuất huyết dưới da sắc đỏ sẫm, sốt, miệng khát, tiểu tiện nước tiểu đỏ, đái buốt, chất lưỡi đỏ hoặc có điểm ứ, rêu lưỡi vàng, mạch sác.

* Pháp điều trị : Thanh nhiệt lương huyêt.

* Bài thuốc: Tê giác địa phòng thang gia giảm:

* Ý nghĩa bài thuốc:

Bài thuốc Tê giác : Thanh nhiệt lương huyết.

Sinh địa: tứ âm lương huyết.

Xích thược. Đan bì: Lương huyết tán huyết. Trong bài vừa thanh nhiệt vừa dưỡng âm, kiến cho thanh nhiệt có tán ứ, khiến cho huyết ngưng ứ tiêu mà không lưu ứ.

Thực nghiệm đã chứng minh thảo dược có tác dụng hoạt huyết lương huyết thì có tác dụng tăng cường sức bền thành mạch.

Tử thảo. Sơn chi. Tiên hạc thảo, Hòe hoa : Lương huyết chỉ huyết.

2.3.3. Thê can thận âm hư:

* Chứng trạng:

Phát bệnh chậm. xuất huyết sắc tối, lúc phát lúc ổn định, lưng gối đau mỏi, đầu váng tai ù, ngũ tâm phiềm nhiệt họng khô đau, tiểu tiện ra máu, chất lưỡi đỏ,rêu lưỡi nhẵn, mạch tế sác.

* Pháp điều trị: Tư âm giáng hỏa.

* Bài thuốc : Đại bổ âm hoàn gia giảm:

* Ý nghĩa bài thuốc:

Âm hư hỏa vượng mà thấy ban tím, nếu chỉ tư âm mà không giáng hỏa, thì thế của hỏa vượng dễ tổ thương chân âm. Nếu chỉ giáng hỏa mà không tư âm, thì thế hỏa tạm tắt lại bùng trở lại. Do vậy, bài thuốc đồng thời cả tư âm cả giáng hỏa.

Sinh địa, Qui bản: Đại tư chân âm, âm thịnh dương tự tiềm, thủy xung túc, hỏa tự tắt, đây là ý bồi gốc.

Hoàng bá, Tri mẫu: Giáng hỏa để bảo vệ chân âm, đây là ý thanh nguồn.

Xuất huyết lúc mới phát, chứng tỏ huyết đã rời kinh thành ứ, do vậy gia Đan bì, Xích thược: Lương huyết hoạt huyết khu ứ mới có thể sinh tân.

Tây thảo, A giao sắc uống rất có tác dụng chữa bệnh này.

2.3.4. Phương thuốc khác :

- Hồng táo 20 quả sắc uống nước và cả táo - uống thường xuyên.

- Ngẫu tiết 01 phần - sắc đến lúc thành keo cho Đại táo 04 phần cùng nấu, mỗi ngày ăn Đại táo với lượng thích hợp.

- Liên kiều 30g/ ngày; sắc, nước chia 3 lần uống.

2.4. Phòng bệnh :

- Tránh dùng thuốc, thức ăn đã bị dị ứng.

- Giữ ấm tránh bị cảm và dị ứng lạnh.

- Hạn chế thức ăn cay thơm, nóng quá và thức ăn tanh như cua, tôm, cá, nhộng.