Sa dạ con còn gọi là sa sinh dục. Đông y cho rằng, bệnh xuất hiện do khí hư, hậu quả của chế độ ăn kém khi mang thai, lao động hay quan hệ tình dục sớm sau khi sinh nở.

Một số nguyên nhân gây bệnh khác: bệnh lý ở một số cơ quan lân cận đẩy tử cung sa xuống mà không co về được; thấp nhiệt xâm nhập gây sa giãn tử cung.

Thể khí hư

Trong âm hộ, tử cung và bộ phận liên quan sa xuống, thậm chí lòi ra ngoài. Có cảm giác nặng nề, đau mỏi ngang thắt lưng, người mệt mỏi khó chịu, hơi thở ngắn, ăn ít, kém tiêu, thường muốn đi tiểu tiện nhưng lượng không nhiều, đại tiện lỏng, ra nhiều khí hư.

Hoàng kỳ 24 g, cam thảo, đương quy mỗi thứ 10 g, nhân sâm, trần bì, thăng ma, sài hồ, bạch truật mỗi thứ 12 g. Hoàng kỳ tẩm mật sao, nhân sâm bỏ cuống, đương quy tửu tẩy. Thêm 1.800 ml nước, sắc lọc bỏ bã còn 200 ml. Chia đều 3 lần, ngày uống một thang.

Thể thấp nhiệt

Tử cung và bộ phận liên quan sa xuống, lòi ra ngoài, âm hộ sưng đau, nước vàng ra dầm dề, tiểu tiện nóng rát, nước tiểu vàng, khi đi tiểu tiện đau, rát; người nóng, ra mồ hôi, miệng đắng khô. Chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng, nhớt.

Long đởm thảo 18 g, chi tử, mộc thông, sài hồ, hoàng cầm, trạch tả, sinh địa, đẳng sâm, hoàng kỳ, thăng ma mỗi thứ 12 g, đương quy 10 g, xa tiền tử 6 g, cam thảo 5 g, trần bì 8 g. Long đởm thảo, chi tử, sinh địa tẩm rượu sao, hoàng cầm sao, đương quy tửu tẩy. Các vị trên thêm 1.800 ml nước, sắc kỹ lọc bỏ bã còn 200 ml, chia 4 lần uống trong ngày. Ngày sắc một thang.

Thuốc đắp: Lá thầu dầu tía một nắm, lá vông nem 1/2 nắm, lá thiên lý 1/2 nắm. Tất cả giã nát đắp lên huyệt bách hội ngày một lần.

Để phòng sa dạ con, sản phụ nên sinh tại cơ sở y tế, được cán bộ có chuyên môn về sản khoa chăm sóc, đỡ đẻ. Nếu rách tầng sinh môn thì phải được khâu phục hồi ngay. Sau khi sinh, phải nghỉ ngơi, tránh lao động nặng (không lên dốc hoặc mang vác nặng); giữ gìn vệ sinh thân thể, không giao hợp quá sớm (sau đẻ 6 tuần). Ăn đủ chất, uống đủ nước để tránh táo bón.

BS Trần Văn Bản, Sức Khỏe & Đời Sống