Xứ Nghệ - quê hương của những ông đồ ngày xưa - đang rộn lên một phong trào thư pháp và đã xuất hiện nhiều tài năng. Ông Nguyễn Duy Đối ở thị trấn Yên Thành, Nghệ An là một người tiêu biểu.

Tác phẩm "Chiếu dời đô" của nhà thư pháp Nguyễn Duy Đối.

Ông Đối năm nay đã 71 tuổi nhưng trông vẫn còn dẻo dai, mẫn tiệp. Từ nhỏ, ông đã học chữ Hán và mê vẻ đẹp của thứ chữ tượng hình này. Càng có tuổi, ông càng quyết tâm rèn luyện thành nhà thư pháp.

Buổi đầu, tìm đến thầy xưa bằng cách đi thăm các lăng tẩm, đền miếu, nhà thờ... còn lưu giữ bút tích của các nhà nho nổi tiếng ở quê hương hồi thế kỷ trước như cụ Tú Thoan, Tú Trợc, Tú Voi. Nét chữ tiền nhân thật đẹp, mỗi người một vẻ, làm cho sự đam mê trong ông càng dào dạt. Rồi ông tìm đến thầy Nguyễn Thọ Đạt ở xã Nam Thành. Tuy đã viết chữ Hán thành thạo từ lâu nhưng muốn thành nhà thư pháp thì phải học lại từ đầu một cách bài bản. Trước hết là cách cầm bút. Phải cầm bằng 3 ngón thật chặt. Một hôm, ông đang viết thì đột nhiên thầy đứng sau lưng rút bút thật mạnh, bút rời khỏi tay trò. Thầy cười và nói: Đang cầm viết mà người ta rút bút được khỏi tay bất ngờ là chưa thạo. Phải luyện gân cốt sao cho vừa cứng, vừa dẻo ở cổ tay thì mới được.

Từ chỗ viết "đái thảo", thầy dạy tiếp cách viết chữ "thảo" rồi "cuồng thảo". Thể "đái thảo" mới là thể cơ bản, tính chân phương còn nhiều, tính nghệ thuật còn hạn chế. Muốn thể hiện được tâm hồn, cảm xúc thì phải viết được hai loại sau - nhất là thể "cuồng thảo". Sau nhiều tháng khổ luyện, trò đã viết khá đẹp. Thầy đem chữ của hai người ra cho bạn bè sành Hán văn xem, họ nói: "Không phân biệt được chữ của thầy và chữ của trò". Tuy vậy, thầy vẫn nhận xét: "Xem cho kỹ thì chữ hai người vẫn có chỗ khác nhau. Chữ thầy chất chân phương vẫn nhiều hơn chữ của trò". Rồi thầy bảo: "Bây giờ anh có thể tự mình làm thư pháp được rồi đó!".

Thế là ông Đối tự tin, luyện bút ngày đêm, viết các bức chữ to, chữ nhỏ. Ông đã tặng tác phẩm của mình cho nhiều người và dần nổi tiếng là một nhà thư pháp tài hoa.

Các bức thư pháp của ông từng tham gia nhiều triển lãm, được đánh giá cao. Tiếng lành đồn xa, nhiều gia đình, dòng họ, cơ sở thờ tự tìm đến ông "xin chữ". Hiện các tác phẩm của ông đã có mặt ở mọi miền đất nước...

Tôi đến thăm ông vào một ngày đầu thu. Ông đang mê say viết 79 bài thơ của Bác Hồ trong bộ "Hồ Chí Minh Hán tự thi tuyển" để tặng thư viện Nghệ An. Nhìn nhà thư pháp phóng bút trên giấy lụa, tôi bỗng nhớ đến câu thơ của thi sĩ Huy Cận.

Dân thời đại Bác Hồ

Sống xã hội chủ nghĩa

Vẫn dáng dấp ông đồ

Hay chữ lại hay nghĩa.

Tôi hỏi:

- Ông thường viết vào thời gian nào? Theo ông, bí quyết thành công là ở đâu?

- Thời gian nào không quyết định. Mà vấn đề là ở chỗ, khi cảm xúc dâng lên cao độ thì chữ viết đạt nhất. Còn khi buộc phải viết thì chữ có thể đẹp nhưng chưa có hồn chữ. Viết thư pháp cũng như làm thơ, phải có hứng thú mới thành công. Hứng thú của việc viết, hứng thú những chữ mình viết và hứng thú ở đối tượng mình cho chữ. Ví dụ có người đến nhờ viết chữ "Đức". Không viết ngay được. Phải tâm sự, trò chuyện cùng gia chủ cho đến khi "thấy" cái "đức" của họ mới có cảm xúc, hứng thú, từ đó cầm bút viết rất nhanh và rất thành công.

- Ông quan niệm thư pháp là gì?

- Là nghệ thuật viết chữ Hán đẹp. Trước hết nó là một khoa học vì có quy tắc, có chuẩn mực, không thể phóng bút viết tùy tiện. Nó cũng là một nghệ thuật vì thể hiện tâm hồn của người viết và cả người thưởng thức. Nó là "thư đạo", vì thông qua thư pháp, có thể bồi dưỡng tâm tính phẩm giá của con người. Ngắm một bức thư pháp đẹp, ai cũng sẽ thấy cuộc đời đẹp thêm và muốn sống đẹp như nét chữ của người nghệ sĩ.

- Sau khi hoàn thành một bức thư pháp, ông có cảm tưởng như thế nào?

- Ở tôi có một điều lạ là khi viết xong, dù đã hết sức cố gắng, được người xem khen nhưng vẫn cảm thấy chưa bằng lòng. Nghĩa là vẫn muốn làm cho đẹp hơn nữa, sáng tạo hơn nữa.

- Ông có cho là chữ quốc ngữ cũng có thư pháp không?

- Gần đây nhiều người nói đến vấn đề đó. Thư pháp chữ Việt cũng là một sáng tạo, đáng hoan nghênh. Nó sẽ làm cho con người Việt Nam ta, nhất là học sinh, luyện viết chữ đẹp, qua nét chữ mà trau dồi đạo đức. Hiện nay học sinh nhiều em chữ xấu lắm, rất đáng lo ngại. Tuy nhiên thư pháp chữ Việt không nên đi đến chỗ thái quá, vì đây là thứ chữ ghi âm, khác với chữ Hán là thứ chữ tượng hình. Trên thị trường hiện nay có bán rất nhiều bức "thư pháp" bằng chữ quốc ngữ viết loằng ngoằng, tùy tiện, đầu Ngô mình Sở phản thẩm mỹ, phản giáo dục. Các cháu mà học theo cái "thư pháp" ấy thì gay lắm!

Tiễn tôi, ông tặng một bức thư pháp viết hai chữ "CHÍ" và "THÀNH" lồng nhau, thật bay bướm, tài hoa. Tôi biết ông rất tâm đắc với nó vì sự nghiệp hiện nay của tác giả là do "hữu chí cánh thành" (có chí thì nên). Ra đến ngõ, tôi gặp một đoàn người đến ông. Có người đến học chữ thầy, cũng có người đến như tìm một thú chơi cao cấp di dưỡng tinh thần.

Theo www.hanoimoi.com.vn